Έλληνες στο τιμόνι: Υπερβολική αυτοπεποίθηση, θυμός και το κινητό μόνιμα στο χέρι

Ιστορίες καθημερινής τρέλας στους ελληνικούς δρόμους: Γιατί το «λάθος» είναι πάντα των άλλων;

Καθημερινά, χιλιάδες Έλληνες ξεκινούν για τη δουλειά τους, μια βόλτα ή ένα ταξίδι. Μπαίνοντας στο αυτοκίνητο, οι περισσότεροι κλειδώνουν τις πόρτες, αλλά μαζί φαίνεται να «κλειδώνουν» και την οδηγική τους ενσυνείδηση. Η οδήγηση στην Ελλάδα έχει μετατραπεί σε μια ιδιότυπη αρένα, όπου η υπερβολική αυτοπεποίθηση συναντά την επιθετικότητα και η απόσπαση της προσοχής θεωρείται... κανονικότητα.

Τα στοιχεία του 16ου Βαρόμετρου για την Υπεύθυνη Οδήγηση, που πραγματοποίησε η Ipsos BVA για λογαριασμό του Ιδρύματος VINCI Autoroutes (και παρουσιάζεται στη χώρα μας σε συνεργασία με την Ολυμπία Οδό και το Ι.Ο.ΑΣ. «Πάνος Μυλωνάς»), αποκαλύπτουν μια αλήθεια που όλοι υποψιαζόμασταν, αλλά πλέον αποτυπώνεται με αριθμούς.

Το μεγαλύτερο παράδοξο; Είμαστε «πρωταθλητές» στην αυταρέσκεια

Το 97% των Ελλήνων οδηγών περιγράφει τον εαυτό του με θετικά επίθετα: Θεωρούμε ότι οδηγούμε προσεκτικά (77%) και ότι είμαστε ευγενικοί (20%), ενώ σχεδόν κανείς δεν παραδέχεται ότι είναι επιθετικός (3%) ή ανεύθυνος (μόλις 0,5%). Την ίδια στιγμή, όμως, 8 στους 10 (80%) στρέφουν τα βέλη τους στους υπόλοιπους, χαρακτηρίζοντάς τους ανεύθυνους και επιθετικούς.

Οργή, κόρνες και «κόλλημα» στον προφυλακτήρα

Αυτή η τάση να μεταθέτουμε την ευθύνη στους «άλλους» δημιουργεί ένα μόνιμο κλίμα φόβου. Το 89% των Ελλήνων δηλώνει ότι φοβάται την επιθετική συμπεριφορά στο τιμόνι. Όχι άδικα, αφού οι ίδιοι οι οδηγοί παραδέχονται ότι ξεσπούν εύκολα:

• Το 55% βρίζει ανοιχτά άλλους οδηγούς

• Το 52% χρησιμοποιεί άσκοπα την κόρνα για να δείξει τον εκνευρισμό του.

• Το 45% «κολλάει» σκόπιμα στο πίσω μέρος του μπροστινού οχήματος για να το εκδικηθεί ή να το πιέσει

• Το 35% πραγματοποιεί επικίνδυνες προσπεράσεις από τα δεξιά στον αυτοκινητόδρομο

• Το 22% έχει φτάσει στο σημείο να κατεβεί από το αυτοκίνητο για να τσακωθεί

Ο εθισμός στην οθόνη και η υποτίμηση του κινδύνου

Η καθημερινότητά μας έχει ψηφιοποιηθεί, και δυστυχώς αυτό μεταφέρεται και στο τιμόνι, με ολέθριες συνέπειες για την ασφάλεια. Το 76% των Ελλήνων χρησιμοποιεί το smartphone ή ρυθμίζει το GPS την ώρα που οδηγεί. Παρά τον ΚΟΚ, το 66% μιλάει στο τηλέφωνο, με το 31% να κρατά τη συσκευή στο χέρι και το 39% να χρησιμοποιεί ακουστικά. Ακόμα πιο τρομακτικό είναι το γεγονός ότι το 25% στέλνει ή διαβάζει μηνύματα και email εν κινήσει, ενώ το 12% παρακολουθεί βίντεο ή ταινίες στην οθόνη!

Ως αποτέλεσμα, το 70% των οδηγών παραδέχεται ότι παίρνει το βλέμμα του από τον δρόμο για περισσότερα από δύο δευτερόλεπτα. Παράλληλα, οι κανόνες ασφαλείας γίνονται αντικείμενο... διαπραγμάτευσης. Το 76% ξεπερνά συστηματικά τα όρια ταχύτητας (κυρίως επειδή θεωρεί τα όρια χαμηλά ή επειδή πιστεύει ότι ελέγχει το όχημα), το 52% δεν κρατά αποστάσεις ασφαλείας, το 61% κάνει άσκοπη χρήση της μεσαίας λωρίδας, ενώ ένα ανησυχητικό 37% δεν δένει πάντα τη ζώνη ασφαλείας (ποσοστό που αγγίζει το 38% στους άνδρες κάτω των 35 ετών).

Η μάστιγα της κούρασης και του αλκοόλ

Η εξάντληση της καθημερινότητας αποτυπώνεται καθαρά στην έρευνα. Το 41% των Ελλήνων οδηγών πιάνει το τιμόνι ενώ αισθάνεται έντονη κούραση. Από αυτούς, το 83% νιώθει το μυαλό του να αφαιρείται, το 43% παραδέχεται ότι έχει βιώσει μικρο-ύπνο (έχει αποκοιμηθεί για δευτερόλεπτα), ενώ το 41% δεν σταματά ποτέ για να ξεκουραστεί. Μόλις το 24% αναγνωρίζει πόσο θανάσιμα επικίνδυνο είναι να οδηγείς εξαντλημένος. Σαν να μην έφτανε αυτό, το 10% των Ελλήνων παραδέχεται ότι έχει οδηγήσει υπό την επήρεια αλκοόλ (πάνω από το επιτρεπόμενο όριο).

Στις νεαρές ηλικίες (16-24 ετών), η κατάσταση γίνεται ακόμη πιο κρίσιμη:

• Το 16% έχει οδηγήσει μεθυσμένο

• Το 46% στέλνει μηνύματα

• Το 48% δεν φοράει ζώνη

• Το 27% βλέπει βίντεο ενώ οδηγεί

Τέλος, αδιαφορία επιδεικνύεται και για την ασφάλεια των ανθρώπων που εργάζονται στους δρόμους, καθώς το 79% των Ελλήνων δεν επιβραδύνει ούτε αλλάζει λωρίδα όταν πλησιάζει σε ζώνη έργων ή ατυχήματος.

Τι συμβαίνει στην υπόλοιπη Ευρώπη;

Αν και τα ελληνικά στοιχεία δείχνουν ότι έχουμε πολύ δρόμο να διανύσουμε για να αποκτήσουμε σωστή οδηγική παιδεία, η κατάσταση σε ευρωπαϊκό επίπεδο δεν απέχει πολύ, αν και καταγράφονται ελαφρώς καλύτεροι δείκτες συμμόρφωσης. Συνολικά στην Ευρώπη, το 2024 καταγράφηκαν σχεδόν 19.800 θάνατοι από τροχαία δυστυχήματα (μείωση μόλις 3% σε σχέση με το προηγούμενο έτος), ρυθμός που κρίνεται ανεπαρκής για τους στόχους που έχει θέσει η Ε.Ε..

Επιθετικότητα: Το 82% των Ευρωπαίων φοβάται τους άλλους οδηγούς, το 49% βρίζει και το 45% κορνάρει άσκοπα.

Κώδικας Οδικής Κυκλοφορίας: Το 83% των Ευρωπαίων ξεπερνά τα όρια ταχύτητας (υψηλότερο ποσοστό από την Ελλάδα), το 55% δεν τηρεί αποστάσεις ασφαλείας και το 50% καταλαμβάνει άσκοπα τη μεσαία λωρίδα. Μόνο το 17% δεν φοράει ζώνη ασφαλείας (έναντι 37% στην Ελλάδα).

Ψηφιακή απόσπαση: Το 77% χρησιμοποιεί smartphone ή GPS. Το 65% μιλάει στο τηλέφωνο (κυρίως μέσω Bluetooth), το 24% στέλνει μηνύματα και το 8% βλέπει βίντεο.

Κόπωση & Ουσίες: Το 30% οδηγεί κουρασμένο και το 5% έχει οδηγήσει υπό την επήρεια αλκοόλ. Στους Ευρωπαίους νέους (16-24 ετών), το 4% παραδέχεται χρήση ναρκωτικών ουσιών (κοκαΐνη, έκσταση κ.λπ.) πριν καθίσει στο τιμόνι.

Το μήνυμα για το μέλλον

Όπως χαρακτηριστικά τονίζει η Bernadette Moreau, Διευθύνουσα Σύμβουλος του Ιδρύματος VINCI Autoroutes, «Η οδήγηση απαιτεί αυστηρή τήρηση των κανόνων και πλήρη προσοχή». Από την πλευρά του, ο Πρόεδρος της ΟΛΥΜΠΙΑ ΟΔΟΣ, Παναγιώτης Πανανικόλας, σημειώνει πως: «Όλοι οι φορείς οφείλουν να ανανεώσουν τη δέσμευσή τους για μηδενισμό των ατυχημάτων, αλλά και οι οδηγοί πρέπει να αλλάξουν συμπεριφορά». Η Βασιλική Δανέλλη - Μυλωνά (Πρόεδρος Ι.Ο.Α.Σ. «Πάνος Μυλωνάς») καταλήγει πως η διαρκής εκπαίδευση και η καλλιέργεια κουλτούρας από μικρή ηλικία είναι η μόνη βιώσιμη λύση.